Üyelik Girişi
ANA MENÜ
Site Haritası
ATATÜRK KÖŞESİ

TEST ÇÖZ

tiyatro

meb haberler

İsim (Ad)

 

İSİMLER, İSİMLERİN ÖZELLİKLERİ VE İSİM ÇEŞİTLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

ADLAR, ADLARIN ÖZELLİKLERİ VE AD ÇEŞİTLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

 

-mek,mak alamayan

-duygu ve düşüncelerin adı.

-varlıkları ve kavramları karşılar.    

 

1. VARLIKLARA VERİLİŞLERİNE GÖRE:

a.ÖZEL AD:

               -tek,benzeri olmayan, bir tek varlığa ad olan

               -baş harfleri büyük yazılır.

               Örn:Peyami, Türkiye, Türkler, Edirne ,Pamuk, Çile, Türk Dil Kurumu …

 

b.CİNS AD:

               -benzerleri olan

               -aynı türden olan

               -ortak olan

               -dilin temel kavramları olan

                               örn:baş,baba,kedi,kaşık …

 

UYARI:Tür adları özel ad olabilir.Cümledeki kullanılışına bağlı.

                               Örn:Kaya ile kayalara tırmandık.

 

UYARI:Coğrafi ise ‘dünya,güneş,ay’ özel ad olarak yazılır.

                               Örn:Dünya Ay’la birlikte Güneşin çevresinde döner.

 

2. OLUŞLARINA (MADDELERİNE) GÖRE:

a.SOMUT:

               -duyu organlarımızla algılayabildiğimiz

                               örn:insan,ev,hava,ada,Ankara,Orhan …

 

b.SOYUT:

               -duyu organlarımızla algılayamadığımız

                               örn:üzüntü,sevgi.aşk,Allah,melek,yüreklilik,saygı,inat …

 

c.YANSIMALI:

               -doğadaki varlıkların çıkardıkları seslerdir.

                               Örn:çat,pat,küt,fıs,cız,vız …

 

3.SAYILARINA GÖRE:

 

TEKİL:

               -tek,bir varlığı karşılayan

                               örn:ev,taş,kir,insan…

 

ÇOĞUL:

               -birden çık varlığı karşılayan

               -‘-ler,lar’ ekleriyle çoğul yapılır

                               örn:evler,taşlar,kirler,insanlar …

 

TOPLULUK:

               -’ler,lar’ çıoğul eklerini almamalarına karşın anlamca çoğul olanlardır.

                               Örn:-Yarın seçmen seçimini yapacak.

                                        -Asker sınırları bekliyor.

                                        -Dağ dağa kavuşmaz,insan insana kavuşur.

 

4.ADLARDA KÜÇÜLTME:(-CİK,-CIK)

-Küçük sözcüğünün yerine kullanılır.

               Örn:-küçük adam>adamcık

                       -küçük çocuk>çocukcağız

                       -küçük tepe>tepecik

 

BİRLEŞİK AD:

İki adın değişik yollarla birleşmesi

    Örn:

                Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş, cumartesi, Yeşilırmak, başçavuş, önayak, akbaba vb

BASİT AD:Çekim eki alan ,ancak yapım eki almayan isimlerdir.

bardak, kapı, sular, başımız, kitabım, 

burada bazı sözcükler hiç ek almamış, bazı sözcükler ise ek almış.Aldıkları ekler isism çekim ekleridir ve anlamı değiştirmezler bu nedenle de basit adlardır.

İSİM ÇEKİM EKLERİNİN - AD ÇEKİM EKLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ÇEŞİTLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

 

Adların sonlarına gelerek diğer sözcüklere bağlarlar.

Cümle içindeki durumlarını belirten

Adlara cümlede görev veren veya anlamını türlü yönlerden belirginleştiren

 

    HAL EKLERİ

                YALIN

Adların hiçbir durum eki almamış biçimidir.

Adın ek almamış durumudur.

    Örn:

                Oda, ev, baba, sınıf, adam, düşünce, kitaplık…

 

Kullanımı:  cümlede özne ve belirtisiz nesne olurlar.

    Örn:

                Çocuk, biraz koştuktan sonra durdu. (özne)

                Evinde çiçek yetiştiriyor. (b.siz nesne)

 

                YÖNELME (-E DURUMU)

Adın belirttiği kavrama yöneliş, dönme söz konusudur.

Genelde cümlede dolaylı tümleç olurlar.

    Örn:

                Sınıfa,okula, eve, yola…

 

Kullanımı: Cümlede belirttiği anlama göre D.T. veya B.T.

    Örn:

                Eve geldi. (yönelme-D.T.)

                Bugün okula gidecek. (yönelme-D.T.)

                Bugün yemek yemeye eve gidecek. (neden-B.T.)

                Bu iş yarına kalır. (zaman-B.T.)

                Annesini görmeye gitti. (neden-B.T.)

 

                BELİRTME (YÜKLEME, -İ  DURUMU)

Eylemden etkilenen varlığı bildirir.

Adı eyleme bağlar.

-i, -ı ve –u,-ü biçimindedir.

    Örn:

                Kitabı, evi. Okulu, çocuğu…

 

Kullanımı: Cümlede belirtili nesne görevini üstlenir.

    Örn:

                Üzümünü ye, bağını sorma.

                Onun da evi var.

 

Uyarı: adın –i durumu, 3. tekil kişi iyelik eki –i ile karıştırılmamalıdır.

    Örn:

                Evi yandı. (iyelik)           Evi gördü. (-i durumu)

 

                BULUNMA (KALMA,-DE DURUMU)

Adları eylemlere bağlar.

Eylemin yapıldığı yeri bildirirler.

    Örn.

                Adamı sokakta öldürdü.

Bir varlığın kaldığı, bulunduğu yeri, kişiyi belirtir.

    Örn:

                Kitaplar sıranın gözünde kaldı. (bulunduğu yer)

                Kalemim Ahmet’te duruyor. (bulunduğu kişi)

-de, -da, -te, -ta

 

Kullanımı: Sözcüğe D.T. , B.T. görevi verir.

    Örn.

                Okullar yine eylülde açılacak. (zaman-B.T.)

                Balıklar gemide yerini aldı. (yer-D.T.)

                Saat onda gelirim. (zaman-B.T.)

                Sizinle Ankara’da tanışmıştık. (yer-D.T.)

                Çamaşırları elde yıkıyormuş. (durum-(nasıl)-B.T.)

 

                ÇIKMA (UZAKLAŞMA, AYRILMA , -DEN DURUMU)   

    Sözcüğe cümlede çıkma, kaynaklanma, uzaklaşma anlamları yükler.

    Kullanımı: cümlede sözcüğe D.T.,B.T. görevini verir.

                Örn:

                        Okuldan bugün ayrıldım. (nereden-D.T.)

                        Davet için hazırlıklar dünden başladı. (zaman-Z.T.)

                        Taze sebzeyi tarladan alacaksın. (nerden-D.T.)

                        Bebek gürültüden uyuyamadı. (neden-B.T.)

 

    ÇOĞUL EKİ (-LAR, -LER)

Adları çoğul duruma getirirler.

Birden çok varlık anlatırlar.

Uyarı: yalnızca çoğul yapmaz, getirildikleri adlara değişik anlamlar katarlar.

    Örn:

                Aile anlamı: Ayşeler bize geldi.

                Soy sop: Türkler buralara da sahiptir.

                Abartma: Adamın dünyalar kadar malı vardı.

                Benzerlik: Şanlı tarihimiz Fatihlerle doludur. 

                Saygı: Müdür beyler henüz gelmedi.

                       

    İYELİK EKLERİ (TAMLANAN):

Bir şeyin kime, neye ait olduğunu bildiren

Adları adlara bağlar.

    Örn:

                Baş-ı-m (1. tekil kişi iyelik)   el-i-n (2. kişi tekil iyelik)   kaş-ı (3. tekil kişi iyelik)

                Kafa-mız (1. çoğul kişi iyelik)    burun-u-nuz (2.çoğul kişi iyelik)   göz-leri (3. çoğul kişi iyelik)

Uyarı:3. tekil kişi iyelik eki (-i), belirtme durumu eki (-i) ile karıştırılmamalı.

    Örn:

                Kitabı bana yararlı olmadı. (onun kitabı)

                Kitabı verir misin? (neyi)

                        Bulmak için başına ONUN getirilir.

    Uyarı: -ları, -leri ile çoğul eki birbirine karıştırılmamalıdır.

                Örn:

                        Yavrular annelerini arıyorlardı.

 

    İLGİ EKİ (TAMLAYAN--İN, -IN, -ÜN, -UN)

Bir adı diğerine bağlar.

Belirtili ad tamlaması kurar.

    Örn:

                Bahçe-n-in kapısı  oda-n-ın penceresi

                On-un gibisi az bulunur.

                Bunlar-ın hepsi sen-in olsun.

                Senin evin nerede?

   

    EŞİTLİK (-CE, -CA; -ÇE, -ÇA)

Adlara cümlede değişik anlamlar yükler.

    Örn:

                Pikniğe ailece gittik. (birliktelik)

                Yıllarca onun yolunu gözledik. (çokluk)

                Bu konu bence böyle anlatılmalı. (-e görelik)

                Çocukça davranma. (benzerlik, gibilik)

                Boyca bizden uzundu. (bakımından)

İSİM TAMLAMALARI – AD TAMLAMALARI VE ÖZELLİKLERİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIM

 

Aralarında anlam ilişkisi bulunan adların oluşturduğu söz öbeği.

Bir adın bir başka adı anlam bakımından tamamlaması

Ad takımı olarak da bilinir.

Tamlayan 1. sözcük, tamlanan 2. sözcüktür.

Tamlayan tamlananın anlamını bütünler, tamamlar.

    Örn:

                Su çanağı: çanak ve su arasında belli bir anlam ilişkisi vardır.

                 a     a

                Kapının kolu: kapı ve kol arasında belli bir anlam ilişkisi vardır.

                     a         a

En az iki addan oluşur.

Baştaki ad veya adlar tamlayan, sondaki ad veya adlar tamlanan

    Örn:

                Okul          müdürü

              Tamlayan   Tamlanan

                Devlet  memurunun     okul    müdürü

                t.yan         t.nan            t.yan    t.nan

                       t.yan                           t.nan

 

    BELİRTİLİ:

Tamlayan “-ın” ilgi ekini (tamlayan) , tamlanan “–ı” 3.tekil kişi iyelik ekini (tamlanan) alır.

Tamlananın tamlayana kesin aitliği söz konusudur.

Belirlilik vardır.

    Örn:

                Sınıf-ın kapı-s-ı

                Arkadaşın-ın kitap-ı

                Köylü-n-ün mallar-ı

 

    BELİRTİSİZ:

Belirtme anlamı bir genellik kazanır

Tamlanan 3.kişi iyelik eki “-i” almış durumu.

Tamlayan belirli değildir. Kesin olmayacak biçimde genel bir aitlik anlamı

Anlam sınırı çok geniştir.

    Örn:

                Sokak kapı-s-ı (hangi sokak)

                Ev terlik-i (hangi ev)

                Okul müdür-ü (hangi okul)

                Çam ağaç-ı (hangi çam)

 

    TAKISIZ:

Tamlayan ve tamlananın ek almamış durumu

Eksiz tamlama

Tamlayan tamlananın neden yapıldığını, neye benzediğini belirtir.

    Örn:

                Yün eldiven, dev adam…

 

    ZİNCİRLEME:

Tamlayanı veya tamlananı ad tamlaması olan ad tamlaması

    Örn:

                Bahçe kapısının  gıcırtısı

                   a         a                a

                       t.yan                  t.nan

                kardeşinin  ders kitabı

                       a            a       a

                    t.yan          t.nan

Uyarı: bazı cümlelerde ve özellikle şiirlerde tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.

    Örn:

                Sakarya saf çocuğu masum Anadolu’nun

                Divanesi kaldık Allah yolunun

Uyarı: tamlamalarda araya sözcük girebilir

    Örn:

                Küçüğün minik elleri

                Afrika’nın balta girmemiş ormanları

 

UYARI: Belirtili ve zincirleme ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına sözcük girebilir; ancak takısız ve belirtisiz ad tamlamalarında araya sözcük giremez.

    Örn:

                Afrika’nın balta girmemiş ormanları.

                Adamın hiç eksilmeyen saygısı.

Etkinlik Takvimi
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam65
Toplam Ziyaret603232
SBS

Şiir kenti

TDK

EDEBİYAT

E OKUL

satranç

Haydi satranç oynayalım!

Türkçesi varken!

EĞİTİM SİTELERİ

 

Hava Durumu
Anlık
Yarın
31° 34° 16°
Saat